ယဉ်ကျေးမှုအကြောင်း လာအိုနိုင်ငံတွင်

လာအိုနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုဘဝသည် ဒေသ၊ လူမျိုးစုအသိုင်းအဝိုင်း၊ ဘာသာရေးပတ်ဝန်းကျင်နှင့် မျိုးဆက်အလိုက် ကွဲပြားသည်။ လူဦးရေ၏ 40% ခန့်သည် လာအိုဘာသာမဟုတ်သော မိခင်ဘာသာစကားရှိကြသဖြင့် လာအိုဘာသာသည် အိမ်သုံးဘာသာစကားများကို ပညာရေး၊ အများပြည်သူဝန်ဆောင်မှုများနှင့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ပါဝင်မှုတို့နှင့် ချိတ်ဆက်ပေးလေ့ရှိသည်။ လာအိုအက္ခရာ (Lao script) ကို အမျိုးသားအုပ်ချုပ်ရေး၊ ဥပဒေပြုရေးနှင့် အများပြည်သူပညာရေးတွင် အသုံးပြုသည်။ သမိုင်းမှတ်ဉာဏ်သည်လည်း အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ လန်ဆန် (Lan Xang) သည် ယနေ့ခေတ် လာအိုနိုင်ငံ၏ အများအပြားကို ရာစုနှစ်များစွာ နိုင်ငံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ ချိတ်ဆက်ထားခဲ့သည်။ ပြင်သစ်ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်မှု၊ ပထမ အင်ဒိုချိုင်းနားစစ်ပွဲ (First Indochina War)၊ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ (Vietnam War) နှင့် 1975 ခုနှစ်တွင် လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ (Lao People's Democratic Republic) တည်ထောင်ခြင်းတို့သည် အများပြည်သူ၏ သမိုင်းအမြင်နှင့် အမျိုးသားရေးလက္ခဏာကို ယနေ့တိုင် ပုံဖော်နေသည်။ ဘာသာရေးနှင့် အမွေဆက်ခံကျင့်စဉ်များသည် မကြာခဏ အပြန်အလှန်ဆက်နွှယ်နေကြသည်။ 2015 ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် 64.7%၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် 1.7% နှင့် ဘာသာမဲ့ဟု ဖြေဆိုသူ 31.4% ရှိခဲ့သည်။ ထိုဘာသာမဲ့အမျိုးအစားတွင် နတ်ကိုးကွယ်မှုယုံကြည်ချက်များလည်း ပါဝင်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားကျောင်း (wat) သည် ကုသိုလ်ပြုခြင်း၊ ဘာသာရေးအခမ်းအနားများနှင့် သံဃာ့ဘဝကို အထောက်အကူပြုသည်။ ဘာသာရေးကျင့်စဉ်ကို ဥပဒေအရ ကာကွယ်ထားသော်လည်း မှတ်ပုံတင်ခြင်း၊ အတည်ပြုချက်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးထိန်းချုပ်မှုတို့အပေါ် မူတည်နေနိုင်သည်။ အနုပညာတွင် ရိုးရာအထည်အလိပ်နှင့် လက်မှုပညာများ၊ ခဲန်တူရိယာဂီတ (Khaen music)၊ လာအိုရိုးရာကခုန်ပွဲ (Lamvonglao)၊ စာပေ၊ ရုပ်ရှင်၊ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှု၊ ဗိသုကာ၊ ဒီဇိုင်း၊ ဓာတ်ပုံနှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်အနုပညာတို့ ပါဝင်သည်။ ယဉ်ကျေးမှုလှုပ်ရှားမှုများကို အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၊ အထူးပြုအဖွဲ့အစည်းများ၊ အသင်းအဖွဲ့များ၊ ပုဂ္ဂလိကနှင့် အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ နေရာများ၊ မိသားစုများနှင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ကြသည်။ လွမ်ပရာဘန်း (Luang Prabang) မြို့၏ ဗိသုကာလက်ရာများသည် ဒေသတွင်းအရေးပါမှု အထူးရှိသည်။ ရိုးရာဓလေ့များသည် အိမ်ထောင်စုများနှင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများကို ဘာသာရေးဘဝနှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အမှတ်သညာတို့နှင့် ချိတ်ဆက်ပေးသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာပြက္ခဒိန်နှင့် စပါးစိုက်ပျိုးရေးစက်ဝန်းအတိုင်း ကျင်းပသည့် ပွဲတော်များ (Boun) သည် မကြာခဏ ထိုစက်ဝန်းများကို လိုက်နာကြသည်။ အိမ်ထောင်စုနှင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းဆိုင်ရာ အခမ်းအနားများသည် မွေးဖွားခြင်း၊ လက်ထပ်ခြင်း၊ နာမကျန်းဖြစ်ခြင်း၊ ပြန်လည်ကျန်းမာလာခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်းတို့ကို အမှတ်အသားပြုနိုင်ပြီး ဂီတ၊ အက၊ အစားအစာပူဇော်မှုများ၊ အထည်အလိပ်များနှင့် နှုတ်ဖြင့်လက်ဆင့်ကမ်းသည့် ရိုးရာများသည် နေ့စဉ်ဘဝနှင့် အခမ်းအနားဘဝ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေသည်။ လူမှုဘဝကို ကျေးရွာများ (ban) နှင့် ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးတို့က တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း စီမံဖွဲ့စည်းသည်။ ဘဝအဆင့်ဆင့်အားလုံးအတွက် အထောက်အပံ့ကို တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းပေးသည့် စနစ်တစ်ခုတည်း မရှိပါ။ မိသားစုများ၊ ကျေးရွာများ၊ ကျောင်းများ၊ ကျန်းမာရေးစင်တာများ၊ အစိုးရရုံးများ၊ လူမှုကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးအစီအစဉ်များနှင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း သို့မဟုတ် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေးအဖွဲ့အစည်းများသည် တစ်ခုချင်းစီတွင် မတူညီသော အခန်းကဏ္ဍများ ရှိကြသည်။ အသက်၊ စာရွက်စာတမ်းများ၊ နေရာဒေသ၊ ဘာသာစကား၊ ကျားမ၊ မသန်စွမ်းမှု၊ အိမ်ထောင်စုဝင်ငွေနှင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုအခြေအနေတို့ကြောင့် ရရှိနိုင်မှုသည် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများနှင့် ဒေသခံများ၏ မျှော်လင့်ချက်များသည် လူမှုစံနှုန်းများ၊ အများပြည်သူစည်းကမ်းနှင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းဆိုင်ရာ တာဝန်များနှင့်အတူ လက်တွဲလုပ်ဆောင်နေကြသည်။