Tsena momba ny asa eto Madagasikara

Ny tsenan’asa dia mamaritra ny fomba anoloran’ny olona ny asany, ny fomba ananganan’ny orinasa sy andrim-panjakana filàna mpiasa, ary ny fahasamihafan’ny asa, karama, fahaiza-manao ary fahafahana manerana an’i Madagasikara. Tamin’ny 2021–2022, 58.8% ny fandraisana anjara amin’ny tsenan’asa ary 54.9% ny tahan’ny olona taona fiasana nanana asa. 66.9% ny fandraisana anjara ho an’ny lehilahy ary 51.2% ho an’ny vehivavy. 10.4% ny tsy fampiasana tanteraka ny asa ho an’ny olon-dehibe 25 taona no ho miakatra, refy midadasika kokoa ahitana ny tsy fampiasana ampy ny asa azo ampiasaina. Nahatratra 98.9% ny asa tsy ara-dalàna ho an’ny tanora. Asehon’ireo tarehimarika ireo ny antony tsy anomezan’ny tahan’ny tsy fananana asa irery sary feno: maro no miasa nefa ambany vokatra, tsy marin-toerana ny vola miditra na tsy ampy ora. Manome asa manodidina ny 60.7% ny fambolena, 14.7% ny sehatra faharoa ary 24.6% ny tolotra. Any ambanivohitra dia manodidina ny 70% amin’ny asa ny fambolena. Mifantoka amin’ny fandraharahana ara-pambolena, lalan-tsenan’ny lavanila sy fiompiana, lamba sy famokarana maivana, fizahan-tany, tolotra nomerika, fitrandrahana harena ankibon’ny tany, angovo ary fanorenana ny fahafahana mitombo. Mety hampihena ny asa sy vokatra ny fahatairana ara-toetr’andro, fahatapahan-jiro, fotodrafitrasa malemy ary tsy fahamarinan-toerana politika. Lehibe ny fahasamihafana isam-paritra. 84.9% amin’ny asa ao Bongolava, 82.8% ao Itasy, 76.9% ao Melaky, 76.1% ao Sofia, 71.4% ao SAVA ary 70.8% ao Vakinankaratra ny fambolena. Samy hafa kokoa ny firafitry ny asa ao Analamanga: 40.7% amin’ny sehatra voalohany, 21.5% amin’ny sehatra faharoa ary 37.8% amin’ny tolotra. Manana sehatra faharoa tsy mahazatra lehibe, manodidina ny 57%, i Betsiboka; manodidina ny 40.8% amin’ny sehatra voalohany sy 42.7% amin’ny sehatra faharoa kosa i Vatovavy. Misy fiantraikany amin’ny fahazoana mpampiasa, mpanome fiofanana, fitaterana, herinaratra ary tolotra ho an’ny daholobe ny fifangaroan’ny asa isam-paritra. Mampifandray ny fahaiza-manao amin’ny asa ny fanabeazana ara-teknika sy fiofanana arak’asa, fantatra eto an-toerana amin’ny hoe ETFP. Anisan’ny lalana misy ny Certificat de Fin d’Apprentissage (CFA), Certificat d’Aptitude Professionnelle (CAP), Brevet d’Apprentissage Élémentaire (BAE), Brevet d’Études Professionnelles (BEP), Brevet de Technicien (BT), Baccalauréat Professionnel, Baccalauréat Technique, Brevet de Technicien Supérieur (BTS) ary Validation des Acquis de l’Expérience (VAE), izay manaiky traikefa asa mifandraika amin’izany. Afaka manomboka aorian’ny fanabeazana fototra na ambaratonga faharoa ambany ny ETFP voalohany. Maharitra telo taona mazàna ny Baccalauréat Technique ary roa taona ny BTS. Afaka miasa ny mpanome tolotra fanjakana sy tsy miankina raha nahazo fankatoavana avy amin’ny Fanjakana. Sarintanin’ny minisitra misahana ny fiofanana teknika sy arak’asa ny mpanome tolotra isam-paritra. Nampiofana mpiasa mihoatra ny 70,000 nanomboka ny 2019 ny Fonds Malgache de Formation Professionnelle, na FMFP, ka vehivavy ny 49%, manerana ny faritra 23. Atambatry ny ProAgro YOUTH ny fiofanana ambanivohitra, fampandrosoana orinasa ary fametrahana amin’ny asa amin’ny sehatry ny fandraharahana ara-pambolena. Voarakitra ho olana ny tsy fifanarahan’ny fahaiza-manao sy asa. Miova arakaraka ny sehatra, toerana, orinasa ary fandaminana asa ny karama. Manomboka ny 1 Martsa 2026, Ariary 300,000 isam-bolana ho an’ny asa tsy fambolena ary Ariary 304,300 ho an’ny asa fambolena ny fetra ara-dalàna ho an’ny orinasa madinika tsy miankina. Miankina amin’ny sokajy izany fetra izany ary azo havaozina amin’ny didim-panjakana aorian’ny fifampidinihana amin’ny Conseil National du Travail et de l’Emploi. Tsy mahazo latsaka amin’ny fetra mitovy amin’ny karama araka ny ora ny karama araka ny vokatra na lasibatra. Mampiasa fetra ambony amin’ny fandraisana anjara Ariary 2,400,000 sy Ariary 2,434,400 ho an’ny sokajy mifandraika amin’izany ny Caisse Nationale de Prévoyance Sociale (CNaPS), tahirim-piahiana ara-tsosialin’i Madagasikara. Afaka manome tombontsoa ho an’ny fianakaviana, fiarovana amin’ny lozam-piasana ary fisotroan-dronono amin’ny CNaPS ny asa ara-dalàna tsy miankina, fa mametra ny fandrakofana sy fampiharana azy ny asa tsy ara-dalàna. Tsy mitovy amin’ny karaman’ny mpiasa ny fidiram-bolan’ny orinasa. Tao amin’ny fanadihadiana EPM 2021–2022 momba ny tokantrano sy asa, Ariary 960,000 ny mediana fidiram-bolan’ny orinasa tsy fambolena. Ariary 1,140,000 ny mediana an-tanàn-dehibe ary Ariary 600,000 ambanivohitra. Ariary 840,000 ny mediana ho an’ny orinasa tantanan’ny lehilahy, raha Ariary 576,000 kosa ho an’ny tantanan’ny vehivavy. Fidiram-bolan’ny orinasa ireo fa tsy karama isam-bolana azo antoka. Mamokatra porofo lehibe momba ny tsenan’asa, anisan’izany ny fanadihadiana EPM, ny Institut National de la Statistique (INSTAT). Manome fampifandraisana ofisialy ny toerana banga sy mpangataka ary mitarika ny mpampiasa ho any amin’ny ETFP mifandraika amin’ny tsena ny Observatoire National de l’Emploi et de la Formation (ONEF). Fantsona ho an’ny daholobe hafa ny sampan-draharaha misahana ny asa isam-paritra an’ny Minisiteran’ny Asa, Asam-panjakana ary Lalàna Sosialy (MTEFPLS). Anisan’ny lalana hafa ny fifandraisana mivantana amin’ny mpampiasa, tambajotra manokana ary vavahady an-tserasera tsy miankina. Azo ampiasaina hangatahana fitovian-danja amin’ny diplaoma, anisan’izany ny mari-pahaizana avy any ivelany, ny vavahady an-tserasera an’ny Ministera. Tsy voaporofo amin’ny porofo momba ny tsenan’asa azo ny tambin’ny tsy fananana asa mitovy amin’ny nasionaly; noho izany dia aza raisina ho fiarovana amin’ny fidiram-bola ny fampifandraisana asa, fiofanana ary fantsona asa ara-dalàna. Tsy mamorona asa ampy ho azy ny fitomboana ara-toekarena. Manodidina ny 4.2% ny fitomboan’ny harin-karena faobe tamin’ny 2024, tsy ampy hamoronana asa betsaka izany. Hatramin’ny avo fito heny noho ny 25% orinasa mandoa karama ambany indrindra ny 25% orinasa mandoa karama ambony indrindra. 8% monja amin’ny orinasa no nilaza fa afaka mahazo fampindramam-bola amin’ny banky, 52% no niaina fahatapahan-jiro ary 30% no nilaza fa tsy ampy fianarana ny mpiasa. Anisan’ny laharam-pahamehana amin’ny fanavaozana ankehitriny ny orinasa vaovao sy orinasa madinika, fandraharahana, fiofanana mpiasa, angovo, fitrandrahana harena ankibon’ny tany ary asa nomerika. Tamin’ny Desambra 2024, namorona asa mivantana 625 sy andro fiasana 19,000 ny fandaharan’asa HIMO sy DEFIS an’ny ILO tao Atsimo Atsinanana, Amoron’i Mania ary Haute Matsiatra; vehivavy ny 52% ary tanora ny 56% tamin’ireo nandray anjara. Kely kokoa noho ny asa tsy ara-dalàna eto an-toerana ny fifindra-monina ao anatin’ny tsenan’asa nasionaly. Manodidina ny 39,000 ny mpifindra monina niditra teto Madagasikara tamin’ny 2024, na 0.1% amin’ny mponina. Mitaky fankatoavana fifanarahana, fanamarinana fiarovana ary fisoratana mialoha any amin’ny kaonsily ny fifindra-monina miasa mivoaka; mpiasa nifindra monina 1,817 no nisoratra mialoha tamin’ny 2022, ary voalaza fa tsy mihoatra ny 15 andro ny dingana amin’ny ministera telo. Misy fandaminana asa roa tonta amin’i Maorisy sy Kaomoro. Mbola mihantona na voafetra ny fandefasana any amin’ny firenena sasany ahiana loza, anisan’izany ny toerana any amin’ny Golfa, araka ny rafitra voarakitra. Ahitana fepetra momba ny fifindra-monina ny Fehezan-dalànan’ny Asa 2024, ary eo am-pandinihana ny politika nasionaly momba ny fifindra-monina amin’ny asa mandinika ny lahy sy vavy. Zava-dehibe koa ny fifindra-monina anatiny eo anelanelan’ny ambanivohitra sy tanàn-dehibe satria manova ny fahazoana asa ny tsindry ara-toetr’andro sy fahasamihafana isam-paritra. Ny tena fanavahana azo ampiharina dia ny hoe manana asa ve sa manana asa marin-toerana sy mamokatra ary voaaro. Tokony hampitaha ny fifangaroan’ny sehatra eo an-toerana, fahaiza-manao ilaina, karama andrasana, maha-ara-dalàna ny fifanarahana, fiarovana ara-tsosialy, fitaterana sy herinaratra, ary fahatokisana ny mpampiasa na mpanelanelana ny fanombanana azo ampiharina.