Umthetho wezabasebenzi uphathelene nezivumelwano zokuqashwa, isikhathi sokusebenza, iholo, ikhefu, ukuphepha emsebenzini, ukumelwa ngokuhlanganyela, izingxabano nokunqanyulwa komsebenzi. Imithombo yawo eyinhloko ihlanganisa uMthetho Wokuqashwa ka-1980 (Employment Act 1980), uMthetho Wezobudlelwano Bezimboni ka-2000 (Industrial Relations Act 2000), uMthetho Wamaholo ka-1964 (Wages Act 1964) noMthetho Wezempilo Nokuphepha Emsebenzini ka-2001 (Occupational Safety and Health Act 2001), kanye nemiyalelo yamaholo eyengeziwe yemikhakha ethile yomsebenzi. Umsebenzi wasekhaya, ezolimo, umsebenzi wesikhashana neminye imikhakha kungaba nemithetho ehlukene. Umthetho wabokufika ulawula ukungena ezweni, ukuhlala, ukusebenza, ukufunda, ukufuduka ngenxa yomndeni, ukuvikelwa, ukuba yisakhamuzi nokususwa kwabantu abangebona izakhamuzi. Ipasipoti esebenzayo kanye ne-visa, imvume yokungena noma ipasi elifanele kubalulekile ukuze umuntu ahlale ngokusemthethweni, kodwa i-visa iyodwa ayinikezi ilungelo lokuhlala noma lokusebenza. UMnyango Wezokufika nezinye iziphathimandla eziqokiwe zihlola izicelo, imibandela nezikhalazo. Umthetho wobugebengu uphathelene namacala, uphenyo, ukushushiswa, ukuqulwa kwamacala, izijeziso namalungelo abantu abasolwayo nabalinyaziwe. Amacala ngokuvamile aqala ngophenyo olwenziwa yiRoyal Eswatini Police Service, bese uMqondisi Wokushushisa Amacala Enkantolo Yombuso (Director of Public Prosecutions) enquma ngokushushisa, kuqhubeke nezinqubo eNkantolo Yemantshi noma eNkantolo Ephakeme. Uhlaka lwezomthetho luhlanganisa uMthethosisekelo woMbuso waseSwazini ka-2005 (Constitution of the Kingdom of Swaziland 2005), imithetho ebhaliwe, izakhiwo zomthetho ojwayelekile kanye nomthetho namasiko esiSwati; uMthetho Wobugebengu ka-1889 (Crimes Act 1889) usasebenza ezingxenyeni ezithile kuphela. Ukuvikelwa kwabathengi kusebenza ezimpahleni, ezinsizakalweni, esikweletini, ezinhlinzekweni zedijithali nakweminye imikhiqizo ethengwa emabhizinisini. Uhlaka lusabalele eMthethweni Wokuncintisana ka-2007 (Competition Act 2007), eMthethweni Wokuhweba Ngokungenzeleli ka-2001 (Fair Trading Act 2001), eMthethweni Wesikweletu Sabathengi ka-2016 (Consumer Credit Act 2016), njengoba uchitshiyelwe ngo-2021, nasemithethweni yemikhakha ethile. IKhomishana Yezokuncintisana yaseSwatini (Eswatini Competition Commission) iphethe izikhalazo ezibanzi zokuhweba ngokungenzeleli, kanti izindaba zezezimali, ezokuxhumana, ezamandla, ezokuvakasha nemikhiqizo yezempilo zingase zilandele izindlela zezikhalazo ezihlukene. Umthetho womphakathi olawula ubudlelwano babantu ngabanye uphathelene nobudlelwano babantu nezinhlangano, obuhlanganisa izivumelwano, impahla, izindaba zomndeni, ifa, isikweletu esisemthethweni nezinqubo zenkantolo zomphakathi. ISwatini ihlanganisa umthetho ojwayelekile wamaRoma namaDashi (Roman-Dutch common law), imithetho nezinkantolo nohlelo oluhambisanayo lomthetho namasiko esiSwati (Swazi law and custom). Inkundla nenqubo esebenzayo kungashintsha kuye ngengxabano, abantu abathintekayo, isimo somhlaba noma somndeni kanye namandla omthetho aphethe leyo ndaba.
Umthetho eSwatini
Umthetho eSwatini uhlanganisa imithetho yomphakathi neyabantu ngabanye elawula umsebenzi, ukufuduka, ubugebengu, ukuthenga, izivumelwano, impahla nezindaba zomndeni. Iziphathimandla, imithetho nezinkantolo ezahlukene ziphethe lezi zindawo; ezinye izindaba zingase zihlanganise nomthetho namasiko esiSwati (Swazi law and custom) kanye nomthetho ojwayelekile wamaRoma namaDashi (Roman-Dutch common law). Inqubo efanele incike endabeni, kubantu abathintekayo, esimweni somuntu nasemandleni omthetho afanele.
VivAVia can make mistakes. Check important information.

