ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ

ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਜਾਲਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਸਿੱਖਿਆ, ਕੰਮ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਪਰਕ ਰਾਹੀਂ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਰਮੀ ਦੇਸ਼-ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਨਸਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪਛਾਣ, ਸਥਾਨਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਅਹਿਮ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਰਮ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ, ਸਿੱਖਿਆ, ਛੁੱਟੀਆਂ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਹਿਮ ਮੌਕਿਆਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਥੇਰਵਾਦ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਈਸਾਈ, ਮੁਸਲਮਾਨ, ਹਿੰਦੂ, ਐਨੀਮਿਸਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੀ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਖੇਤਰ, ਪਛਾਣ, ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਇਲਾਕੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਿਊ, ਬਾਗਾਨ, ਸ਼ਾਨ, ਮੋਨ, ਰਖ਼ਾਇਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਤਜਰਬੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ ਇਤਿਹਾਸ-ਲੇਖ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰਿਕਾਰਡ, ਸਰਕਾਰੀ ਬਿਰਤਾਂਤ, ਨਸਲੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਭਿਲੇਖ, ਮੌਖਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵਕ ਸਬੂਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਜ਼ਰੀਏ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਇੱਕੋ ਲਗਾਤਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਹਾਣੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜੀ ਉੱਤੇ ਲਾਖ ਦਾ ਕੰਮ, ਕੱਪੜੇ, ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ, ਮੂਰਤੀਕਲਾ, ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ, ਨਾਟਕ, ਸਾਹਿਤ, ਫ਼ਿਲਮ, ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਕਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਯਾਂਗੂਨ ਅਤੇ ਮੰਡਲੇ ਵਿੱਚ ਗੈਲਰੀਆਂ, ਸਟੂਡੀਓਆਂ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਕਾਗਰਤਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਥਾਂ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ-ਜਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਫੰਡਿੰਗ ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਗਯਾਨ ਸਾਲਾਨਾ ਰੀਤ (Thingyan), ਥਾਡਿੰਗਯੁਤ ਸਾਲਾਨਾ ਰੀਤ (Thadingyut), ਤਜ਼ਾਊਂਗਦਾਈਂਗ ਸਾਲਾਨਾ ਰੀਤ (Tazaungdaing), ਸ਼ਿਨਬਿਊ ਰੀਤ (Shinbyu), ਮਨਾਓ ਰੀਤ (Manaw) ਅਤੇ ਨਾਗਾ ਨਵਾਂ ਸਾਲ (Naga New Year) ਸਾਲਾਨਾ ਚੱਕਰਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਥਾਨਾਕਾ ਰੀਤ (Thanakha), ਆਚੇਇਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪ (Acheik), ਲੋਂਗੀ ਪਹਿਰਾਵਾ (longyi) ਅਤੇ ਹਤਾਮੇਇਨ ਪਹਿਰਾਵਾ (htamein) ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਰਥ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮਰ, ਪਰਿਵਾਰ, ਸਿੱਖਿਆ, ਕੰਮ, ਵਿਆਹ, ਮਾਪੇ ਬਣਨ, ਪਰਵਾਸ, ਅਪੰਗਤਾ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅਮਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਕਸਰ ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਜਾਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੁਟਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਘਰਸ਼, ਬੇਘਰ ਹੋਣਾ, ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ, ਦੇਖਭਾਲ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣਾ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਾਰਡ ਅਤੇ ਵਿਲੇਜ ਟ੍ਰੈਕਟ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ (Ward and Village Tract administrators), ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਜਨਰਲ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ (Township General Administration Departments), ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਕਮੇਟੀਆਂ (city development committees), ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਘਰਸ਼-ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਹੋਂਦ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਬੇਘਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬੇਘਰ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਅਹਿਮ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੀਤ ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ, ਭਾਈਚਾਰਾ, ਇਤਿਹਾਸ, ਮਕਸਦ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤ ਵੀ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।